اصول اجتماعی اسلام

اصولی که قرآن کریم در زمینة روابط اجتماعی مطرح کرده است، در نوع خود کاملترین اصول ممکن است. کافی است آیات قرآنی دربارة نظام خانواده، حقوق مدنی، مسائل اقتصادی، حقوق اجتماعی، نظام حکومتی، روابط سیاسی و دیگر موضوعات مربوط به امور اجتماعی مورد مطالعه، کاوش و تحقیق قرار گیرد، و با پیشرفتهترین قوانین بشری در این باره مقایسه شود، تا درستی این مدعا نیز روشن گردد.
قوانین اجتماعی اسلام براساس عدالت و فضیلت استوار است؛ یعنی روابط اجتماعی به گونهای تعریف و تنظیم شده است، که اصل عدالت و فضایل انسانی رعایت شود. از طرف دیگر مصالح عمومی بر منافع فردی مقدم است. بر این اساس محبت و دوستی، صلح و صفا، آرامش و امنیت از اهداف استراتژیک و حیاتی اسلام در زندگی اجتماعی بشر است؛ و راه رسیدن به آنها، رعایت عدالت و فضایل اخلاقی، و پشتوانة اجرایی آنها نیز نظام حکومتی و نظارت و مراقبت عمومی (اصل امر به معروف و نهی از منکر) است.
شرح این اصول و مبانی با ذکر شواهد و نصوص قرآنی و روایی از حوصلة این بحث بیرون است. گفتوگو در این باره را با نقل کلامی از استاد مطهری پایان میدهیم. ایشان میفرمایند:
«برخی علمای اسلامی گفتهاند: «خاتم کسی است که همة مراتب کمال را طی کرده است».